Những điều cần biết về thời kỳ ăn dặm của bé

 

Làm mẹ – một nhiệm vụ vô cùng thiêng liêng nhưng cũng không kém phần gian nan vất vả. Khi con chào đời, người mẹ nào cũng lo âu trăn trở làm sao để chăm sóc con thật chu đáo, khoa học, để con có thể phát triển một cách toàn diện nhất.

Sau những ngày tháng đầu đời với sữa là nguồn thức ăn duy nhất, bé cần được bổ sung thêm nguồn dưỡng chất quý giá từ những thực phẩm dinh dưỡng khác thông qua phương pháp ăn dặm. Bước tiến này là vô cùng cần thiết bởi bé cần nhiều nguồn năng lượng để hoạt động hơn.

Vậy để cùng con bước vào giai đoạn ăn dặm vừa đầy mới mẻ nhưng cũng đầy thử thách cho cả mẹ và bé, thì các mẹ cần phải chuẩn bị cho mình những kiến thức cơ bản cũng như tâm lý để biến thời kỳ ăn dặm của con thành trải nghiệm và kỉ niệm chứ không phải thành  “ cuộc chiến “. Bài viết hôm nay sẽ trình bày chi tiết về chủ đề “ những điều cần biết về thời kỳ ăn dặm của bé “, các mẹ hãy cùng tìm hiểu nhé!

  1. Khái niệm về ăn dặm

Ăn dặm được hiểu một cách đơn giản là thời kỳ cho bé tập làm quen với dạng thức ăn thô hơn so với sữa mẹ hoặc sữa công thức, là giai đoạn mà bé được thay đổi vị giác để tập thích nghi từ loại thức ăn lỏng ( sữa ) cho đến dẻo, mịn và sau đó là chuyển sang lợn cợn hơn ( bột, cháo, súp …). Đây là cách bổ sung thêm nguồn dinh dưỡng cho bé, nhưng các mẹ cần lưu ý ăn dặm không phải nhằm mục đích thay thế cho sữa mẹ luôn, mà chu kỳ này sẽ bắt đầu từ lúc bé được 5 hoặc 6 tháng tuổi cho hết một tuổi.

  1. Những điều cần biết về thời kỳ ăn dặm

Dù là mẹ tìm hiểu và định hướng cho con ăn dặm theo phương pháp như thế nào, thì cũng nên “ nằm lòng “ những nguyên tắc sau: 

2.1. Thời điểm thích hợp cho bé ăn dặm tối thiểu là  bắt đầu từ cuối tháng thứ 5 hoặc  đầu tháng thứ 6

Theo nhiều nghiên cứu, cho bé ăn dặm quá sớm hay quá muộn cũng đều ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển của bé. Nếu bé ăn dặm quá sớm sẽ ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa còn non yếu, vì lúc này dạ dày con vốn đang nằm ngang, các nhu động ruột còn yếu, chỉ hấp thụ được thức ăn ở dạng chất lỏng như sữa mẹ và sữa công thức. Nếu dung nạp lượng thức ăn từ bên ngoài vào lúc này khiến đường ruột con dễ bị tổn thương, và gây ra chứng nhiễm khuẩn hoặc đi ngoài phân sống, tiêu chảy. Ăn dặm sớm thậm chí còn khiến nhiều bé bỏ bú mẹ.

Nếu mẹ cho bé ăn quá muộn thì khiến bé bị thiếu hụt nhiều vi chất quan trọng như sắt, canxi và một số vitamin như A, E, D và nhiều khoáng chất khác. Hơn nữa, ăn dặm quá muộn sẽ khiến vị giác của bé khó thích nghi hơn với thức ăn dạng thô, dẫn đến tâm lý căng thẳng cho mẹ và bé khi đến cữ ăn mà con lười ăn, mẹ thì cáu kỉnh vì bỏ công sức chế biến mà con không chịu hợp tác.

Do đó, mẹ cần nắm vững được nguyên tắc này, từ 5 tháng trở đi, hệ tiêu hóa của con đã ổn định hơn, con đã có thể tự tin để vị giác trải nghiệm  những món ăn mới lạ. Đây là lúc thích hợp cho đến 6 tháng, mẹ nên tận dụng tốt giai đoạn này bắt đầu cho bé con ăn dặm.

2.2. Lượng thức ăn đúng và đủ cho giai đoạn ăn dặm

Lúc mới bắt đầu ăn dặm, mẹ nhất thiết phải cho con ăn theo nguyên tắc từ nếm thử đến ít, từ ít đến nhiều, từ lỏng sang hơi sệt nhẹ, mịn, từ đặc sang thô và từ thô sang lợn cợn.

Lúc xác định cho con bước vào ăn dặm, trước đó 1 tuần, mẹ nên đều đặn dùng nước cơm ( lúc cơm sôi sền sệt, gần chín ), mẹ chắt lấy 1 – 2 muỗng canh và cho con nếm thử. Mục đích để cho đường tiêu hóa của con tốt hơn, để cho quen mùi vị. Sau đó là mua những loại bột ăn dặm uy tín, pha theo tỉ lệ 1 muỗng canh bột, 3 muỗng canh nước. Lúc đầu cho con ăn nếm thử 1 – 2 thìa cà phê để xem phản ứng của con. Nếu  thấy con có vẻ háu ăn, thì mẹ tiếp tục cho bé ăn nhưng không được quá 1/3 chén ăn cơm. Mỗi ngày chỉ nên ăn một cữ, và theo thời gian điều chỉnh số lượng thức ăn lên như sau: 

+ Bắt đầu ăn : 5 – 10ml thìa cà phê bột ăn dặm 

+ Sau 3 – 4 ngày : Sẽ tăng lên 40ml cho cả ngày

+ Sau 10 – 1 tháng : Sẽ là 1/3 chén ăn cơm người lớn

+ 1 – 2 tháng : 1/ 2 chén ăn cơm bột hoặc cháo rây mịn

+ Theo thời gian cho đến 10 tháng tuổi bé sẽ ăn nhiều hơn từ ½ chén lên 1 chén  với 2 cữ / 1 ngày.

2.3. Tư thế ngồi ăn dặm cho bé

Lúc bé  mới 6 tháng, nhiều bé chưa biết ngồi, mẹ có thể kê gối cao, cho bé nằm và đút cho bé ăn, sau đó bế thẳng bé dậy, cho nằm lên vai và vỗ nhẹ vào lưng bé để bé ợ hơi.

Hoặc cho bé ngồi lên đùi mẹ hướng song song với cơ thể mẹ, sau đó  mẹ có thể dùng 1 tay để đút cho bé, còn 1 tay kia nâng cao đầu và giữ thẳng cổ cho bé

Nếu bé đã biết ngồi ( từ lúc 7 – 8 tháng ), mẹ nên chuẩn bị sẵn cho bé 1 chiếc ghế ăn dặm, hiện trên thị trường có rất nhiều loại ghế với các chi phí khác nhau, nhưng mẹ lưu ý phải mua loại ghế có dây đai giữ bé thật chắc chắn, và phần đệm sau lưng bé phải có nút điều chỉnh, để mẹ có thể dễ dàng tạo tư thế ngồi thoải mái cho bé. 

Tư thế tốt nhất để không ảnh hưởng đến hệ xương sống của bé là cho bé ngồi thẳng với góc 90 độ, hai tay bé đặt lên bàn ăn, khoảng cách từ ngực bé đến bàn ăn trên ghế là  3 – 5 cm.

Tư thế ngồi ăn đúng không những tốt cho dạ dày của bé, tốt cho hệ xương lưng, mà còn giúp bé tránh những nguy hiểm trong quá trình ăn như bị hóc, bị xộc lên mũi ( gây nguy hiểm cho đường thở ).

2.4. Chú ý thời gian giữa các cữ ăn sao cho hợp lý và khoa học

Lúc mới bắt đầu ăn dặm, khoảng cách giữa bữa ăn dặm phù hợp cho đến cứ bú là 3 tiếng, tuy nhiên cũng tùy vào biểu hiện cơn đói của bé mà điều chỉnh lại thời gian, theo nghiên cứu, thời gian ăn dặm khoa học trong ngày của bé sẽ là :

+ Sáng nếu bé thức dậy 6h: Bé sẽ được bú mẹ thật no, chơi trong 1 tiếng, bé sẽ đi ngủ, đến 9h bé dậy, được bú thêm sữa mẹ, bé được chơi tiếp 1 tiếng và sẽ được ăn 1/ 3 bát cháo bột , sau đó bé sẽ ngủ trưa ( 1 cữ ăn / 1 ngày với những bé mới bắt đầu từ 1 tháng đầu tiên ). Đến xế chiều mẹ có thể bổ sung thêm sữa chua hoặc trái cây như chuối, bơ…

+ Nếu bé từ tháng thứ cuối tháng thứ 7 trở đi, mẹ nên tăng lên 2 cữ ăn / 1 ngày cho bé. Lúc này lượng sữa mẹ cần thiết vẫn phải đủ 900ml. Cữ ăn dặm 1 sẽ diễn ra trong 10h trưa – 11h trưa. Sau đó bé đi ngủ tầm 1 – 2 tiếng, thức dậy bú mẹ, bé được chơi và hoạt động, khoảng 4h- 5h chiều bé sẽ ăn cữ ăn dặm thứ 2.

+ Từ tháng thứ 9 trở đi, mẹ có thể nâng lên cho bé thành 3 bữa cháo rây ( với đủ 4 nhóm chất: tinh bột, chất béo, chất đạm, rau xanh ). Nếu bé dậy lúc 6h bé sẽ được bú mẹ, 8h bé sẽ ăn cữ cháo bột đầu tiên và chơi tầm 15 phút rồi đi ngủ. 10 -11h bé ăn cữ 2, đến 5h chiều bé sẽ được ăn thêm bữa ăn thứ ba. Trong ngày mẹ kết hợp xen kẽ các cữ bú phù hợp và có thể bổ sung thêm trái cây, váng sữa, hoặc sữa chua cho bé.

2.5. Chế độ ăn dặm theo từng tháng tuổi

Đây là một trong những nguyên tắc cơ bản nhưng có rất nhiều mẹ lại áp dụng sai trong giai đoạn cho bé ăn dặm:

Lúc mới tập ăn dặm: Bé chỉ nên tập làm quen với thức ăn nhẹ mùi, như bột ăn dặm với những mùi thơm nhẹ nhàng từ rau củ, ngũ cốc hoặc trái cây của các thương hiệu như Cereal rice, Heinz, Hipp, Nestle Cerelac…

Từ tháng thứ 6 – tháng thứ 7 : Mẹ chỉ nên dùng nước dashi từ rau củ như ngô, củ cải đường,  cà rốt, khoai tây, mía, rau bù ngót, mồng tơi… để quấy cháo, bột cho bé.

Từ Tháng thứ 7 trở đi: Lúc này hệ tiêu hóa của con đã dung nạp được protein, đạm  từ thịt động vật, canxi, kẽm từ hải sản  cá hồi, cá thu, tôm ,cua ), các vi chất từ trứng, phomai. Lúc này trong khẩu phần ăn của bé phải đảm bảo đủ các nhóm chất ( tinh bột, chất béo, chất đạm, chất xơ ). Tuy nhiên mẹ cần lưu ý không nên lạm dụng quá nhiều chất đạm để tránh bé bị đầy bụng, khó tiêu, táo bón. Tỉ lệ trong mỗi cữ ăn chuẩn của bé sẽ là : 40% tinh bột, 10% chất béo, 20% chất đạm và 30% chất xơ ( rau xanh ).

Có nhiều bà mẹ lúc mới bắt đầu ăn dặm đã cho bé ăn ngay các loại thịt , cá, hải sản, phomai… Khiến bé bị tiêu chảy, dị ứng vì hệ tiêu hóa còn chưa thích nghi được. Cũng nên lưu ý rằng khi chuẩn bị cho bé ăn dặm bằng nhóm chất đạm thì nên thử từng loại 1 để xem bé có bị dị ứng hay không. Nếu trong gia đình có tiền sử dị ứng hải sản thì nguy cơ em bé cũng sẽ có tình trạng tương tự.

2.6. Lựa chọn phương pháp ăn dặm phù hợp cho bé

Có 3 kiểu ăn dặm phổ biến hiện nay:

  • Ăn dặm truyền thống

Đây là kiểu ăn dặm được cho là phù hợp với hầu hết trẻ em việt Nam, ưu điểm là chứa nhiều chất dinh dưỡng, phù hợp với thể trạng của những em bé sinh non, nhẹ cân. 

Đó là cách trộn chung các nguyên liệu với nhau trong cùng 1 bát cháo, vừa tiết kiệm thời gian nấu nướng cho mẹ, lại vừa đủ dưỡng chất cho bé yêu. Tuy nhiên nó cũng có 1 hạn chế nhất định là khiến bé dễ có cảm giác biếng ăn nếu như mẹ không thường xuyên thay đổi nguyên liệu cũng như cách chế biến. 

Ngoài ra vì là cháo nhuyễn nên bé sẽ có thói quen ngậm nuốt chứ không nhai. Như vậy sẽ hình thành thói quen không tốt và ảnh hưởng đến khả năng nhai khi bé lớn hơn, muốn ăn nhiều đồ ăn hơn.

  • Ăn dặm kiểu Nhật

Đây là cách ăn dặm hiện đại được đại đa số bà mẹ trẻ áp dụng, khác với cách ăn dặm truyền thống, mỗi loại thức ăn sẽ được chia riêng ra và không trộn chung. 

Kiểu ăn này vừa giữ nguyên hương vị của thức ăn, giúp bé có thể phân biệt được mùi vị món ăn từ rất sớm, kích thích vị giác của bé. Đặc trưng của kiểu ăn này đó chính là thường xuyên dùng nước dashi ( 1 loại nước được hầm từ rau củ hoặc kết hợp rau củ với xương thịt động vật hoặc hải sản ). 

Tuy nhiên kiểu ăn này không phải bé nào cũng thích nghi ngay được, chỉ dành cho bé có khả năng nhai nuốt tốt, và nó dễ xảy ra các nguy cơ trong quá trình ăn như hóc ( gây nguy hiểm đường thở ), vì thế mẹ phải luôn theo dõi sát sao trong quá trình ăn của bé.

Ngoài ra kiểu ăn này cũng không dành cho các bà mẹ bận rộn, vì mỗi món ăn phải được nấu, hầm rất mất thời gian.

  • Ăn dặm theo kiểu tự chỉ huy

Với phương châm tôn trọng sở thích của con, kiểu ăn này là cách mà mẹ sẽ chuẩn bị ba đến bốn loại thức ăn đã được hầm mềm, bày lên bàn ăn, với nhiều màu sắc. Bé sẽ tự chọn thức ăn mà con muốn và tự cầm lên để ăn. Với cách này bé sẽ học được cách tự lập từ bé, tăng khả năng nhai nuốt và cầm nắm. 

Tuy nhiên phương pháp này rất tốn thời gian của mẹ, mẹ sẽ phải dọn dẹp “ bãi chiến trường “ do con bày biện ra, ngoài ra bé sẽ không ăn được nhiều với kiểu ăn này, nên sẽ không có cảm giác no. Đối với những bé muốn tăng cân, gầy nhỏ thì phương pháp này không phù hợp lắm.

Cho dù mẹ có chọn phương pháp ăn dặm nào cho con thì cũng nên nhìn từ nhiều góc độ như thể trạng, nhu cầu… của bé để chọn 1 phương pháp ăn dặm phù hợp, để bé có thể phát triển một cách khỏe mạnh và toàn diện nhất.

2.7. Không nên ép bé ăn 

Ăn dặm vừa là để bổ sung chất dinh dưỡng, vừa là để bé trải nghiệm, làm quen và cảm nhận mùi vị của thức ăn. Có những bé sẽ rất háo hức khi mỗi lần thấy mẹ bưng đồ ăn lên, nhưng cũng có những bé sẽ tỏ thái độ không muốn ăn, điển hình như con lắc đầu, lấy tay hất đổ thức ăn. 

Mẹ không nên vì vậy mà mất kiên nhẫn, ép bé ăn bằng được, làm như vậy sẽ khiến bé thêm biếng ăn và thêm hội chứng  “ sợ ăn “, khiến mỗi cữ ăn diễn ra trong tiếng khóc của con, tiếng quát bất lực của mẹ. 

Các bà mẹ có thể khéo léo làm trò để thu hút sự chú ý của con, nếu tạo được tâm lý thoải mái thì bé mới ăn một cách ngon miệng. Và cũng không nên thấy bé cứ há miệng đòi ăn mà cho bé ăn quá nhiều, chỉ ăn trong mức vừa đủ, nếu không sẽ gây hại cho dạ dày của bé.

2.8. Thay đổi các nguyên liệu chế biến và vệ sinh thật sạch sẽ dụng cụ nấu ăn của bé

Thường xuyên thay đổi món ăn sẽ kích thích vị giác cho bé, khiến bé thèm ăn, thay đổi món ăn cũng là để cân bằng hàm lượng dinh dưỡng nạp vào cơ thể con. 

Các nguyên liệu cũng nên được lựa chọn kỹ càng từ nguyên liệu hữu cơ, không chứa chất bảo quản. Và mẹ cũng nên lưu ý chùi rửa thật sạch sẽ các dụng cụ nấu ăn cho bé bằng dầu rửa chén chuyên dụng cho trẻ em, nếu dụng cụ nấu ăn không sạch sẽ, nguy cơ bé bị viêm nhiễm đường ruột và ngộ độc thức ăn rất cao.

Bài viết trên đây đã chỉ ra những nguyên tắc cơ bản mà mẹ cần nắm vững khi cùng con bước vào thời kỳ ăn dặm, hy vọng sẽ là những kiến thức bổ ích cho những ai đã và đang chuẩn bị hành trình làm mẹ đầy tự hào nhưng cũng đầy gian nan thử thách, chúc các bé yêu luôn khỏe mạnh và phát triển toàn diện, chúc các mẹ sẽ cùng con yêu có một hành trình ăn dặm đầy thuận lợi và thành công!

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chat Zalo
Hotline: 0989610210
Gọi ngay
Chat Zalo